Voices of Womanifesto

March 2nd – 31st 1997
Please Scroll Down for Thai ภาษาไทยโปรดอ่านด้านล่าง

Looking at contemporary art of the nineties, women artists have considerably reached the state of freedom in expressing their thoughts and themes. These women artists are fully aware of placing their art in relation to their cultures, societies and the world. They are also increasingly concious of their own contexts; localized or globalized, personal or social, psychological or sexual, political or environment.

The exhibition “Womanifesto” contains the artistic endeavours of eighteen artists from nine countries, namely Austria, India, Indonesia, Italy, Japan, Pakistan, The United States, Singapore and Thailand. Through their personal contact and friendship, these women across cultures, borders and differences share some characteristics that bind them together as a group : a creator expressing herself as an artist, and through the art, deeply-felt female experiences of being a vulnerable individual, being a unifying force for family and community, a selfless devoted person as well as a nurturer are clearly captured. Their works are intellectually and expressively created in the forms of paintings, mixed media sculptures, installations and performances. Moreover, the works prove to be original, powerful, strong and feminine.

In fact there are two main themes emerging in this unique collection. The inspiration of one group reflects the preocupation with their society and the world; political issues, social conflicts and ecological concerns. The other group focuses on women issues, awareness of the changing role and status of women, their struggles, achievement and their dignity. This group of women artists use their art to guestion their roles in society. They strongly strive towards a meaningful art as it is drawn from experiences of everyday and as it possesses guestions about the present condition.

It now becomes apparent that this particular group of women artists articulate, personalize and enliven the interactive experiences of negotiating cross cultural dialouges that exist betw~en ourselves and many others. As a consequence, boundaries are dissolved and self awareness enhanced.

The art works in the exhibition “Womanifesto” are undoubtedly fonrning the “voices” of women artists. Beyond that, the interaction between the art works and the viewers will be an interesting learning process for artists who try to achieve a bali:l.nce between creativity and sensitivities, expression and interpretation.

In conclusion, regardless of nationalities, cultural or language differences and beyond their shared characteristics, these women artists are bound together by the visual arts as their common language.

Somporn Rodboo
Silpakorn University Feb. 1997


Womanifesto is an international women’s art event initiated by a group of Thai female artists. It is a continuation of a previous art exhibition that was held at the Concrete House Art Center in March of 1995. This exhibition was in celebration of World Women’s Day.

The exhibition has attracted wide press and media attention. It was described as “The NewDimension” in the contemporary art movement. With all the excitement it brings, we women artists would like to maintain the month of March each and every year as the most suitabletimeto celebrate World Women’s Day. March is an especially good time forwomen in Thailand for a variety of reasons. Their schedules are not very busy as it is the final term break for school children; the end of harvest season for rice growers; teachers have their days of rest and laborers as well as civil servants like to take their holidays at this time. March seems to suit this occasion well.

We are proud of our women artists whose numbers seem to grow. We have never had the opportunity to participate in any of these events in the past, but things have changed and more women are becoming involved in women’s matters as manifest throuth t~eirworks of art. These important works have earned them the international recognition they well deserve. These works of art now command attention in many major museums in the world today.

Women artists have come to realize that it is abouttimethey joined hands and hearts to make their voices heard for the benefit of their fellow friends.

Womanifesto will be the first of its kind in Asia. Most of the participants are well known Asian women artists who will gather together as one to present their views. Some American and European artist friends are expected to take part and will add to the truly international flavor and contribute to the grand celebration of World Women’s Day.


Womanifesto will be held from March 2-31, 1997. The opening will take place ‘at Concrete House and Baan Chao Phraya on Saturday, March I, 1997. The events v:lill include: paintings, installations, video and performance arts.


To promote a greater awareness of women in the society in which they exist by presenting their ways of thinking and doing things, which will ultimately effect among other things, the conservation ,of our environment as a whole.
To stimulate a wider appreciation of creative ways of thinking towards our world society and the use of intellectual activities and all disciplines of art as forms of free expression.
To help create the right atmosphere for a lively forum among Thai and international women artists where exchange of experiences can flow freely, regardless of different cultural roots.

  1. Sompon Rodboon
  2. Jantawipa Apisuk
  3. Chumpol Apisuk
นิทรรศการแลกเปลี่ยนศิลปินหญิงนานาชาติครั้งที่ 1 - 2540
ถ้อยแถลง Womanifesto
หากศึกษาดูงานศิลปะในช่วงทศวรรษของปี ค.ศ. 1990 แล้วจะเห็นว่าศิลปินสตรีมีสิทธิเสรีภาพในการแสดงออกซึ่งความคิดและเเนื้อหา สาระในงานศิลปะมากยิ่งขึ้น ศิลปินเหล่านั้นได้ใช้งานศิลปะของตนสื่อสะท้อนวัฒนธรรม สังคมในท้องถิ่นและโลกกว้างอย่างมีคุณค่าและมีประสิทธิภาพ

กลุ่ม ศิลปินสตรีนานาชาติ 18 คนจากประเทศต่างๆ 9 ประเทศ คือ ออสเตรีย อินเดีย อินโดนีเซีย อิตาลี ญี่ปุ่น ปากีสถาน สิงคโปร์ สหรัฐอเมริกา และประเทศไทย ได้ประสานสามัคคีกันร่วมแสดงผลงานศิลปะภายใต้หัวข้อเรื่อง “ถ้อยแถลง Womanifesto” ขึ้นทั้งนี้ เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองวันสตรีสากล ในเดือนมีนาคมศกนี้ ผลงานที่รวมแสดงนั้นประกอบด้วย งานจิตรกรรมประติมากรรมแนวสื่อผสม ศิลปะการจัดวาง และศิลปะที่ใช้สื่อการแสดงซึ่งเป็นที่รู้จักในนามของ Performance Art

ศิลปิน สตรีนานาชาติกลุ่มนี้ได้แสดงออกซึ่งพุฒิปัญญา อารมณ์ความรู้สึก ทัศนะคติ และความสามารถ สะท้อนให้เห็นถึงภาระหน้าที่ซึ่งนอกเหนือจากการเป็นแม่บ้าน รับผิดชอบครอบครัวและภาระของตนที่มีอาชีพการงาน แล้วยังใช้เวลาสร้างสรรค์ผลงานศิลปะในรูปแบบต่างๆ แสดงให้เห็นถึงสำนึกและความรับผิดชอบศิลปินที่มีต่อสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นใน สังคม และโลกไม่ว่าจะเป็นเรื่องเศรษฐกิจ การเมือง ปัญหาที่เกิดขึ้นกับชีวิตความเป็นอยู่ในแง่มุมต่างๆ

สาระสำคัญในงาน ศิลปะนิทรรศการ “ถ้อยแถลง Womanifesto” อาจแบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ด้วยกัน กลุ่มแรกนั้นได้รับแรงบันดาลใจจากเรื่องราวที่เกี่ยวเนื่องกับปัญหาทางสังคม ปัญหาทางการเมือง และ ปัญหาของภาวะสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติอันมีผลจากการทำงายด้วยฝีมือของมนุษย์ ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งนั้นมีเนื้อหาเกี่ยวกับ เรื่องราวสตรี เช่น การเปลี่ยนแปลงสถานะของสตรี การเรียกร้องเพื่อสิทธิและความเสมอภาคกันของมนุษย์ ซึ่งควรจะอยู่ ร่วมกันได้โดยไม่มีการแบ่งแยกหรือการจัดลำดับชั้น วรรณะ การดิ้นรน ต่อสู้เพื่อให้หลุดพ้นจากความกดดันอันเนื่องมาจากระบบของสังคม วัฒนธรรม ซึ่งไม่ได้ให้ความเป็นธรรมแก่สตรีเพศ รวมทั้งความสำเร็จและการรักษาเกียรติของสตรีในสังคม ผลงานที่ศิลปินเหล่านี้นำมาเสนอนั้น เป็นเสมือนการตั้งคำถามเกี่ยวกับบทบาทของสตรีในสภาวะการณ์และสถานภาพ ต่างๆ นอกจากนี้ศิลปินบางท่านในกลุ่มดังกล่าว ได้สร้างสัญลักษณ์ในงานแสดงให้เห็นธรรมชาติและเอกลักษณ์ของสตรี ซึ่งมีทั้งความอ่อนหวาน นุ่มนวล และในขณะเดียวกันก็ยังทรงไว้ซึ่งความเข้มแข็ง เด็ดเดี่ยว เปี่ยมล้นไปด้วยพลังและจิตวิญญาณ

นิทรรศการ “ถ้อยแถลง Womanifesto” เปรียบเสมือนการรวม “เสียง” ของสตรีทั้งหลาย ปฏิกิริยาโต้ตอบของผู้ชมที่มีต่อผลงานศิลปะนั้น เป็นสิ่งที่น่าสนใจด้วยเหตว่าศิลปินเจ้าของงานจะตรวจสอบได้ว่างานสร้างสรรค์ ของเธอเหล่านั้นประสบความสำเร็จเพียงใด ผู้ชมผลงานสามารถมีอารมณ์ตอบรับ มีความเข้าใจและสามารถจะตีความต่อไปได้อย่างไร

อาจกล่าวโดยสรุปได้ว่า นอกเหนือไปจากสิ่งที่สตรีมีร่วมกันแล้ว ไม่ว่าจะเป็นความแตกต่างกันเด้วยเชื่อชาติ วัฒนธรรม หรือภาษา สิ่งที่นำศิลปินสตรีนานาชาติกลุ่ม “ถ้อยแถลง Womanifesto” มาผนึกกำลังสร้างสรรค์งาน ร่วมกันนั้นคือ “ศิลปะ” ซึ่งถือได้ว่าเป็นภาษาซึ่งมีความเป็น “สากล” นั่นเอง

สมพร บุญรอด
กุมภาพันธ์ 2540

Womanifesto เป็นงานนิทรรศการศิลปินนานาชาติ จากการริเริ่มและดำเนินการโดยกลุ่มศิลปินหญิงชาวไทย ซึ่งเป็นการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องจาก งานนิทรรศการศิลปะกลุ่มผู้หญิงไทยเนื่องในโอกาสวันสตรีสากลในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2538 ภายใต้หัวข้อเรื่อง “TRADISEXION” หรือ “ประเวณี – ประเพณี” ณ ศูนย์บ้านตึก นนทบุรี การแสดงผลงานร่วมกันในครั้งนั้น ได้รับการเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชนในประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน และได้รับการกล่าวถึงว่าเป็น “มิติใหม่” ของวงการศิลปะร่วมสมัย

ความสำเร็จจากงานนิทรรศการศิลปะกลุ่มผู้หญิงไทย “ประเวณี – ประเพณี” ในครั้งนั้น ทำให้เป็นที่สนใจของวงการศิลปะในต่างประเทศเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในกลุ่มศิลปินผู้หญิง จนทำให้เกิดการติดต่อสัมพันธ์กันขึ้นระหว่างศิลปินไทยและศิลปินต่างประเทศ อันเป็นแรงบันดาลใจให้กลุ่มศิลปินหญิงไทยดังกล่าวเกิดความคิดจัดงานนิทรรศการศิลปินนานาชาติขึ้น ในครั้งนี้

ทั้งนี้ ทางกลุ่มได้ถือเอาเดือนมีนาคมของทุกปีเป็นฤกษ์จัดงาน เนื่องด้วยเป็นเดือนที่มีการฉลองวันสตรีสากล สำหรับประเทศไทยก็เป็นช่วงเวลาที่มีการประสานสามัคคีของกลุ่มผู้หญิงจากหลากหลายสาขาอาชีพ ทั้งในเมืองและชนบท โดยผ่านทางสถาบันการศึกษา สมาคมสตรี ฯลฯ เป็นต้น ที่ผ่านมาศิลปินหญิงในประเทศไทยมีส่วนในการเฉลิมฉลองดังกล่าวน้อยมาก ทั้งที่มีศิลปินหญิงอยู่จำนวนมาก หลายคนก็ทำงานในประเด็นเรื่องราวเกี่ยวกับผู้หญิงและหลายคนก็มีชื่อเสียงในระดับนานาชาติ มีผลงานได้รับการสะสมในพิพิธภัณฑ์ในประเทศต่างๆ ซึ่งก็ถือว่าเป็นเกียรติที่ควรได้รับการเผยแพร่เพื่อส่งเสริมให้เห็นถึงบทบาทที่สำคัญอีกด้านของผู้หญิง

Womanifesto ได้เกิดขึ้น และเป็นการรวบรวมศิลปินที่มีชื่อเสียงในระดับนานาชาติจากภาคพื้นเอเชียไว้มากที่สุด นอกนั้น ยังมีศิลปินหญิงจากทวีปจากทวีปยุโรปและอเมริกาเข้าร่วมนำผลงาน สร้างสรรค์เพื่อร่วมฉลองวันสตรีสากลที่ประเทศไทย

นิทรรศการศิลปินหญิงนานาชาติในปีนี้ กำหนดการจัดมีขึ้นระหว่างวันที่ 2 – 31 มีนาคม 2540 โดยมีกิจกรรมและผลงานประเภทต่างๆ มานำแสดงดังนี้

  • จิตรกรรม (Painting)
  • ศิลปะการจัดวาง (Installation)
  • ศิลปะสื่อแสดง (Performance)
  • วีดีโอ (Video Art)
  1. ส่งเสริมให้คนในสังคมได้ตระหนักถึงความสำคัญของวิธีคิด การกระทำ ที่จะส่งผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมโดยส่วนรวมมากยิ่งขึ้น
  2. เพื่อร่วมสร้างกิจกรรมทางสติปัญญา โดยผ่านศิลปกิจกรรมทุกสาขา เพื่อปลูกจิตสำนึกผู้คนร่วมสมัยโลก โดยมีจุดประสงค์ในทางสร้างสรรค์ต่อสังคม
  3. เพื่อเป็นการริเริ่มและสร้างบรรยากาศ ความร่วมมือในการทำงานร่วมกันระหว่างศิลปินหญิงไทยและ หญิงต่างปะเทศ เพื่อให้เกิดคร่วมมือในการทำงานร่วมกันระหว่างศิลปินหญิงไทยและ ต่างประเทศ เพื่อให้เกิดเการเรียนรู้ การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้วยจุดยืนทางวัฒนธรรมที่แตกต่างกันในโลก

With Special thank to:

Ark Fongsmut
Arthit Skulkan
Chumpol Apisuk
Joe A. Zaccaria
Naknimit Suwannakudt
Nitima Pitchayanan

Artists - ศิลปิน

Amanda Heng Liang Ngim : Singapore

Amanda Heng Liang Ngim : Singapore
Amanda Heng Liang Ngim : Singapore

“Another Woman”

Mother was a distant love. Mother had never been a prominent figure at home until father passed away. In those days, living activities in the family depended on the mood of father. Mother became the intermediary between her !children and husband. When father died, mother tumed her attention to her ‘children, particularly her sons and their sons …

I had always wanted to speak to mother, to get her attention; to tell her how much I missed her whenever I was away from home. however, I could find no words to express this feeling to her in Teochew.

This work attempts to express the breakdown in communication in the relationship between the mother and daughter, In my attempt to involve my mother in the making of this work, I hope to articulate the support I find important in my life and more importantly the link between women, between two single women outside the conventional cultural context of a family structure imposed upon us by a patriarchal society.

Arahmaiani rahmayani : Indonesia

Arahmaiani rahmayani : Indonesia
Arahmaiani rahmayani : Indonesia

“Don’t prevent the fertility of mind”

Woman is not a weak creature – nor even victim of man. But she is under constant pressure and threat (if not control) ofthe system, whether dynastic or imperialistic. Woman has to free herself: free her mind and get her body under her own control

Heidemarie Laimanee – Gauss : Austria

Heidemarie Laimanee - Gauss : Austria
Heidemarie Laimanee - Gauss : Austria


There are no more hierarchies, no people divided only living side by side

Ingrid H. Klauser : Italy

Ingrid H.Klauser : Italy
Ingrid H. Klauser : Italy


The woman is enclosed in clothes, it is a part she must play. Now the figure is moving out of this dress. The colour of the dress is golden, but it is two for her, so she tries to break out.

Jittima Pholsawek : Thailand

Jittima Pholsawek : Thailand
Jittima Pholsawek : Thailand

“Tigering Women”

The dam is now a symbol of development. We have so many excuses for building it and try to avoid many facts.

Kang Sua Ten Dam· is another emerging example of an attempt compromise ecological system with development. I met a lady from Chiang Muan, Phayao Province who represents her womenis community. She said that she would die protecting it.

Kanya Chareonsupakul : Thailand

Kanya Chareonsupakul : Thailand
Kanya Chareonsupakul : Thailand

“Stone Flag”

Stone is a material formed by nature ; it is very durable
Diaper is a soft tower for wrapping and projective care purposes.
Hand is a sign or symbol of creation, determination and demand, etc.
Handprint is a fundamental form of print which had been used since pre-historic times.
Flag is a symbol of nation or Jati a Thai word which also has connotations of birth.
Stone Flag is therefore a composite form of all implications above.

K.O. (Karin Obal) : USA

K.O. (Karin Obal) : USA
K.O. (Karin Obal) : USA

“The Dakhinis of Compassion”

Dakhinis/ apsaras/ angels are heavenly spirits who descend to earth to inspire us to enlight!enment. This particular wrathful image of compassion seeks to awaken compassion in the viewer by offering her amns for sale. Rather than military amns hat destroy and cause suffering, we should think about investing amns of compassion thereby alleviating suffering and engendering true respect from the people.

Khaisaeng Phanyawatchira : THAILAND

Khaisaeng Phanyawatchira : THAILAND
Khaisaeng Phanyawatchira : THAILAND


Men and women were born to have equal right No black or white to lose their dignity Men or women aren’t cheetful if they are alone So how is the world going on?

Women are not the followers to decorate in the vase ‘They should rise with dignified intelligence Increase creativity with their sweat and active power It is not degrading but really so wondetful

Mink Nopparat : THAILAND

Mink Nopparat : THAILAND
Mink Nopparat : THAILAND

“Female Labour Strike”

November 29. 1996 : The employers referred their employees to obtain their salaries from The Thai American Textile Company. at the same time closing down the factory at Soi Sena I. not allowing the workers in. These employees came waiting at the company, and filed a report to the Jatujak Labour Force Protection Unit regarding this matter.

After issuing a waming notice to the employers to make payments to their employees, the former refused to respond. Attitude of the employers clearly reflect their deliberate intention to deny payment. and this is an indirect way to force their employees to resign. A notice should be displayed to inform the employees of the employees received no payment. they collectively filed a report to the Minister of Labour Union, Khun Ekapom Rakkuamsuk. who provided them his maximum support and assistance to resolve the conflict, but to no avail.

It took 2 months for the whole process to reach The Prime Minister, January 13, 1997. The employers agreed to take care of the unpaid wages, however without compensation. Presently, these disappointed employees still stationed themselves at the company, insisting on their deserved compensation, at the same time, working on Simple jobs, such as sewing and knitting, making artificial flowers, and holding dancing party every week-end, in order to eam extra revenue to support themselves, for example: the cost of food. [80% of these employees consist of women.]

Nilofar Akmut : UK

Nilofar Akmut : UK
Nilofar Akmut : UK


I live not very far from the sea walking across sandy beneath my feet Starfish, well i have bought. You before dyed blue But, found you never before

Nittaya Uae-Reeworakul : Thailand

Nittaya Uae-Reeworakul : Thailand
Nittaya Uae-Reeworakul : Thailand


Femininity Person, Who gives birth. Person, who is gentle but also powerful
Thai Female Majority of the country. Lack of education. Dominated by sociaal values, which they will never defy

Thai Female Why do they not realise their potential

Phaptawan Suwannakudt : Thailand

Phaptawan Suwannakudt : Thailand
Phaptawan Suwannakudt : Thailand


“The Noriphan figure is a girl-fruit in the Himaphan Forest which lures some ermits who have not yet attained the final stage of anchonte. These girl-fruits have limited lifetime and become rotten after a short while. The figures of the noriphon re mostly seen on Thamma cabinets [for keeping the scriptures] of the Early Rattanakosln period, and have never been found as male figures”

from: Settamart Kanjanakul, Sensaay laay Thai [Thai Pattem and Omament). 1993. !p.152 [in Thai, my translation]

My Noriphon Series paintings depict the noriphon tree and related to a true ory I was told when I was working on a mural project at Phayao, a province in the North ofThailand, during 1990-1991.

A twelve year old girl, the daughter of a noodle stall owner, was sold by her own parent to a brother agent for 3,000 bath[US $ 120). The price was discussed ‘by the parents in comparison with that they had received for other goods which they old In the market

My works tell thatthe girls are noriphon fruits which have been bome from rees nurtured by these age-old Thai beliefs.

Sriwan Janehuttakarnkit : Thailand

Sriwan Janehuttakarnkit : Thailand
Sriwan Janehuttakarnkit : Thailand

“Breasts and Bodies”

My BREAST and BODY works symbolise my inner feelings at certain points in my life as a woman, wife, mother and artist. in another manner of speaking, they are the SELF. which is proud

and nonsense

Pinaree Sanitak : Thailand

Pinaree Sanitak : Thailand
Pinaree Sanitak : Thailand

“Box of Memory 1966”

Pictures, newsletters, collections, and wasteful things that i recreated it to myself of events and the peaceful love.

Surojana Sethabutra : Thailand

Surojana Sethabutra : Thailand
Surojana Sethabutra : Thailand

“United Nations of Woman Artists”

The most significant function between the sky and the woman is that bothe are origins of our world and mankind

Tari Ito : Japan

Tari Ito : Japan
Tari Ito : Japan

“Self-portrait 1996”

I have presented on the skin (epidermis) and it’s sense through using the fascinating material latex. It was Iconsidered as inner and outer, or self and others.

The stream has moved to consider my own Isexuality and the sexuality and body of women. I think, when I ask myself and approach inward, I’m expected to have the direction for the outward and society.

This piece is constructed of three parts. The frst part expresses the independence of female sex using the latex sheet which is drawn as a vulva and the movement of body. The second part expresses the sense of incongruity in female body by the special costume of latex. In the third part, I face myself and talk through the video camera. The audience will touch the sensibilities of bodies ith their body and the existence of the performer as a woman.

Tei Kobayashi : Japan

Tei Kobayashi : Japan
Tei Kobayashi : Japan


Questioning the judgment structure of the partriarchal system; the santified role of the virgin, the sacred purity of the sensuality of woman. A flower which pleases A sanctified taboo. Woman is bounded by fantasies she denies and is denied. Suspended between myth and reality, she speaks.

** The artist has supported for this event from: The Fund for U.S. Artist at International Festivals & Exhibitions , U.S.A

Varsha Nair : India

Varsha Nair : India
Varsha Nair : India

“SABALA series”

In Hindu culture there exists a duality in the identity of On the one hand she is “abala” – the weak one as refiected in the Brahmanical law texts of Manu – Manusmriti. On the other he is “SABALA” – the strong one, in the form of a creative force.

According to Manu” in childhood a female must be subject to her father, in youth to her husband, when her lord is dead to her sons; a woman must never be independent”.

At the same time, other texts and religious rituals recognise that a woman in the fomr of the creative force, is the protector as well as the destroyer. With this “sacred” power, she is the one with the strength, as worshipped in the pre-brahmanical cult where the Mother Goddess is supreme.

I wish to represent this image of fertility, power and nourishment, to endorse a sense of female strength and spirituality which has been mislaid over the ages.

* Womanifesto I – An International Women’s Art Exchange Exhibition – Catalogue available